Tuy đang ở nước ngoài, đêm nào tôi cũng bỏ ra hằng mấy giờ để theo dõi tin tức trong nước. Nhìn vào đâu cũng thấy bức xúc, từ những khó khăn về kinh tế tài chính đến những bất ổn trong xã hội, từ những tệ nạn của thời cuộc đến cơn khủng hoảng tinh thần, văn hóa, nhân văn, kể cả cơn khủng hoảng tâm linh đang thách đố các tôn giáo. Càng bức xúc lại càng cảm thấy trân trọng từng lời nói, từng hành động, từng thái độ của những ai có tâm hồn, và có can đảm đứng lên đương đầu với các tiêu cực nhằm duy trì và xây dựng một xã hội nhân ái. Trong tâm trạng đó, tôi lấy làm mừng được đọc “Nhận định một số tình hình tại Việt Nam hiện nay” của Ủy Ban Công Lý và Hòa Bình thuộc Hội Ðồng Giám Mục Việt Nam ngày 15/5/2012 vừa qua.
Từ dăm năm nay, trong nước cũng như ngoài nước, có những dư luận tiêu cực, đôi khi được bày tỏ một cách rất nặng lời, về Giáo Hội Việt Nam. Khá nhiều người cho rằng Giáo Hội Việt Nam, và đặc biệt là hàng giáo phẩm, chỉ lo lễ bái và xây cất, mà dần dần trở nên xa lạ và vô cảm với những nhân tố đang đục khoét, đang lũng đoạn tinh thần và tâm linh của xã hội Việt Nam. Chúng ta không câm nhưng cam tâm làm giáo hội thầm lặng. Có người dùng đến từ “chó câm”, nghe rất xấc xược, nếu chúng ta không kịp nhớ lại rằng đó là một điển Thánh Kinh (Is 56, 10), mới đây còn được Ðức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI dùng lại.
Dư luận như thế, nếu không đúng, thì cũng rất tai hại cho thanh danh và mức độ khả tín của Giáo Hội, còn nếu đúng thì lại càng tai hại bội phần, bởi nó tố cáo một tình trạng muối đã lạt, đèn đã tàn. Kinh nghiệm cho thấy rằng mỗi khi Giáo Hội trở nên vô cảm như vậy, tức là đánh mất sự sáng suốt, sự can đảm trong nhận thức và hành động trước những nhu cầu có thực của thời đại mình thì luôn tạo ra trong lòng mình những trái bom nổ chậm, một hai thế hệ qua đi sẽ thấy cơ thể Giáo Hội bị đục rỗng không ngăn ngừa nổi. Trong lịch sữ không thiếu gì những giáo hội cũng đông, cũng sốt sắng, cũng “ngoan ngoãn” như Giáo Hội Việt Nam. Vậy mà với thời gian, ngày nay nhà thờ vắng hoe, thế hệ trẻ thì trơ tráo chẳng còn hiểu biết gì về một quá khứ đã tạo dựng nên văn hóa và tâm linh mà ngày nay không còn biết kế thừa. Nguyên nhân của những tình trạng sa sút đó thì có nhiều, nhưng có một nguyên nhân không bao giờ thiếu bóng, đó là vào một lúc nào đó, giáo hội đã tự cô lập mình với những vấn đề và thao thức của thời đại mình đang sống. Nếu những lời chỉ trích kia là đúng thì Giáo Hội Việt Nam phải hết sức cảnh giác, đừng đi vào vết xe đổ đó.
Bản Nhận Ðịnh của Ủy Ban Công Lý Hòa Bình rõ ràng mang dấu ấn của một công trình tập thể, có tác dụng cải chính luồng dư luận tai hại về một thái độ vô tri hoặc vô cảm của Giáo Hội và hàng giáo phẩm. Nó cho thấy các đấng bậc vẫn quan tâm đến vận mệnh con người, xã hội, đất nước, mặc dù trong nhiều trường hợp chẳng biết vì nguyên nhân nào các ngài đã yên lặng đến mức khó hiểu. Bản Nhận Ðịnh đã lần lượt điểm qua tình hình trong các lãnh vực về nền kinh tế Việt Nam, luật đất đai, môi trường xã hội, pháp luật, chủ quyền quốc gia về biên cương và hải đảo, môi trường sinh thái, vai trò của trí thức, giáo dục và y tế, tôn giáo. Trong mỗi lãnh vực, có nhìn nhận những thành tựu, nhưng chủ yếu là vạch rõ, nhiều lúc bằng những ngôn từ mạnh, các mặt tiêu cực bệnh hoạn đang làm cho đất nước lâm nguy.
Một điều có ý nghĩa là bản Nhận Ðịnh đề ngày “15 tháng 5 năm 2012, kỷ niệm 121 năm Thông Ðiệp Rerum Novarum” Bức thông điệp của Ðức Giáo Hoàng Lêô XIII được coi như mở đường cho các đường lối, chủ trương và hoạt động xã hội của người Công Giáo từ hơn một thế kỷ nay (Năm ngoái trong Giáo Hội đã có nhiều sinh hoạt để đánh dấu tròn 120 năm ngày công bố thông điệp này; dĩ nhiên Rerum Novarum còn được bổ túc và triển khai liên tục bởi các thông điệp khác sau này, cũng thường được công bố vào các ngày kỷ niệm 15/5, để cập nhật với những biến chuyển của xã hội). Như vậy là khi chọn ngày 15/5 để đưa ra bản Nhận Ðịnh, Ủy Ban Công Lý và Hòa Bình của Hội Ðồng Giám Mục đã có ngụ ý kêu gọi Dân Chúa dấn thân phục vụ xã hội ngay trong các lãnh vực mà xã hội chúng ta đang mắc phải những “căn bệnh trầm kha”.
Giá trị của bản Nhận Ðịnh là ở chỗ nó là tiếng nói của Hội Ðồng Giám Mục, chứ không phải là ý kiến của cá nhân hoặc một tập thể riêng lẻ nào trong giáo hội. Giáo sĩ lẫn giáo dân có thể học hỏi nó mà không có cảm giác ngờ ngợ sợ mình bị những tham vọng hoặc ý đồ nào lôi kéo. Cái cảm giác ngờ ngợ đó nhiều khi chẳng dựa trên một cơ sở cụ thể nào, chỉ sợ bóng sợ vía thế thôi, nhưng cũng đủ để làm cho nhiều người co cụm, không dám suy nghĩ gì, cũng không dám có thái độ hay hành động gì trước những nguy cơ của thời đại. Lần này thì chẳng những an tâm mà còn được giáo quyền chỉ cho thấy những nhiệm vụ đang mời gọi mình.
Có được bản Nhận Ðịnh là quý. Nhưng dĩ nhiên vấn đề là đã nhận định như thế rồi thì ta phải làm gì? Nhận Ðịnh có gợi ý một vài điều: sửa đổi luật đất đai, thay đổi lề lối làm việc và lối áp đặt độc đoán của chính quyền, xây dựng nhà nước pháp quyền và xã hội công dân năng động, trọng dụng nhân tài, cho các tôn giáo được có tính cách pháp nhân và được tham gia vào các lãnh vực giáo dục và y tế. Tuy nhiên, thực tế cho thấy những đề xuất và giải pháp dù hay, dù tốt đẹp thì tự thân cũng chẳng lay chuyển được sức ỳ của những thói quen thủ cựu, trừ phi những đề xuất ấy được cả một cộng đồng đông đảo tiếp nhận, cổ võ, vận động.
Vả lại một vài đề đề xuất tiêu biểu ấy không thể bao biện hết muôn vàn vấn đề cụ thể mà người dân gặp và phải xử lý thường xuyên. Bản Nhận Ðịnh đã nêu lên một tinh thần, còn trong hành động thì vẫn luôn cần đến sự năng động của “xã hội dân sự”. Chẳng biết những nhóm học hỏi giáo huấn xã hội của Giáo Hội, các nhóm hoạt động phục vụ xã hội, các người Công giáo đang dấn thân trong các sinh hoạt đa dạng của cộng đồng có tiềm năng góp phần tạo nên cái xã hội dân sự đó hay không? Phải chăng các giáo xứ, hội đoàn, các nhóm thân hữu cũng nên ngồi lại với nhau để cùng nghiên cứu, suy nghĩ, và gầy dựng những sáng kiến mới? Trên cái nền chung như Nhận Ðịnh đã phác họa, không khó để có thể nhận ra còn biết bao vấn đề cần những sáng kiến và giải pháp cụ thể.
Ví dụ: đúng là hiện nay nhà thờ mở cửa, đông đúc, và như thế cũng bảo đảm một phần quyền tự do tôn giáo hiểu theo nghĩa là phụng tự, kinh nguyện; nhưng nếu đức tin đẩy ta đến chỗ phải có thái độ về những chuyện liên quan đến công bình xã hội, nhân phẩm, nhân quyền thì sao? Ðối với ta, tự do sống đạo bao gồm cả những lãnh vực đó nữa, nhưng có người sẽ bảo những lãnh vực đó không phải là tôn giáo thì sao?
Rồi trong một tình trạng xã hội mà sự thật hay bị che giấu, bị tô vẽ biến dạng, thì ta phải làm sao để phục vụ chân lý? Khiêm tốn nói thật thế nào? Thẳng thắn nói thật thế nào? Tự do nói thật thế nào? Cùng với nạn phủ nhận sự thật, sự sử dụng bạo lực thay cho lẽ phải có khuynh hướng gia tăng trong xã hội, nạn nhân là những dân nghèo, thấp cổ bé miệng, những người lương thiện, tâm hồn ngay thẳng, nhưng có lòng mà không có quyền. Vậy thì làm thế nào để bất bạo động mà vẫn không chấp nhận, không khuất phục, vẫn đối đầu, vẫn bài trừ, vẫn khắc phục bạo lực? Làm thế nào để cảm thông, để đón tiếp cho phải đạo những người nghèo, người bị áp bức, người cô đơn đau khổ không phân biệt tôn giáo hay chính kiến theo đúng tinh thần của Tám Mối Phúc, để cho đức Bác Ái đừng là một lý thuyết vô cảm và vô bổ, …v…v…. Quả là không thiếu gì những câu hỏi khiến ta không thể thụ động và lười biếng.
Chỉ có như thế ta mới có thể cùng với mọi người thiện chí tạo ra một động lực thăng tiến xã hội. Cũng chỉ có như thế ta mới thành môi trường gặp gỡ và cảm thông, thành một chốn gia đình cho bao nhiêu người thiện chí, cho những người nghèo, những nạn nhân của các hiện tượng tiêu cực trong xã hội, những ai đang cần liên đới, cần tình người, cần hy vọng… Ðó cũng là một nỗ lực để ta mở một con đường đẹp cho Giáo Hội đi tới tương lai.
LM. Vũ Khởi Phụng, C.Ss.R.
số lần đọc: 7113
Cảm ơn ‘bố Phụng’ vì bài viết rất hay, Con nghĩ Bố đã ‘gãi đúng chỗ ngứa’ của giáo hội VN hôm nay.
Đôi khi con tự hỏi, giáo hội công giáo VN chúng ta chiếm xấp xỉ tới những 10% dân số, tức đông gấp 2,5 lần tổng số đảng viên cộng sản gộp lại, lại là môn đệ của Đấng “là đường và là sự thật” mà lại chịu thua trước bao việc làm gian dối của những người cộng sản thì thật là vô lý quá! Trong khi để đấu tranh chống lại gian dối thì đâu cứ phải cần đến súng đạn hay gươm giáo đâu để bảo không đủ khả năng hay sợ bị khép tội danh ‘phản động’ bị đi tù này nọ?
Nếu người tập thể công giáo chúng ta từ trên xuống dưới đồng lòng mạnh dạn lên tiếng đòi hỏi công bằng lẽ phải, sự thật trước các vấn nạn đất nước, đặc biệt là nhung việc lien quan đến đất đai bất công xảy ra cho các giáo dân giáo xứ, thì ngay cả A.Hitler hay B.Mussolini sống lại muốn bắt bớ hay ‘thanh toán’ ai đó trong tập thể này chắc chắn cũng phải chùn bước. Hơn nữa, đó lại là trách nhiệm và bổn phận làm ngôn sứ mà Chúa đã giao cho HĐGM, các linh mục tu sĩ và cả giáo dân chúng con trước thế gian này, nên nếu có phải hy sinh mất mát thiệt thân cũng đành chấp nhận.
Nhưng trước hết HĐGM-VN rất cần phải ‘làm gương’ cho chúng con, cần thường xuyên lên tiếng dưới hình thức các bản ‘tuyên bố’ hay ‘nhận định’, nói để nhà cầm quyền và mọi người biết quan điểm của cộng đồng 10% dân số chúng ta trước các vấn đề lớn của đất nước và xã hội ra sao.
Nếu HĐGM không chịu lên tiếng thì ‘đàn chiên’ chúng con chắc chắn sẽ mất phương hướng hoàn toàn, chẳng còn ai biết đâu là ‘đàng là là sự thật’ nữa để mà đi giữa một xã hội mà bóng tối đang bao trùm nhiều nơi. Và như vậy trách nhiệm linh hướng này ai sẽ gánh chịu?
Xin đề nghị vợi HĐGM cho phổ biến rộng rãi tại các nhà thờ, để mọi tín hữu của Chúa đều được biết, đồng thời tổ chưc cầu nguyện, xin Thiên Chúa nhận lời để bản nhận định này làm vinh danh Thiên Chúa.
Với lời cầu nguyện liên lỉ và tin tưởng Chúa giải thoát chúng ta khỏi các xích xiềng, hướng dẫn chúng ta qua bất cứ đêm đen nào của tù đầy có thể kìm kẹp trái tim chúng ta, trao ban cho chúng ta sự thanh thản của tâm trí để đương đầu với các khó khăn của cuộc sống, kể cả sự khước từ, áp bức và bách hại, mong rằng với lời của Đức Giáo hoàng Benedict xvi sẽ là động lực để chúng ta không khỏi sợ hãi.
Đây có phải là Hội Đồng Giám Mục Việt Nam đang trở mình ? Mong rằng Chúa Thánh Linh đã, đang và sẽ tác động vào tâm linh của những mục tử của Chúa. Xin mọi người công giáo, hãy tiếp tục cầu nguyện cho Hội Đồng Giám Mục, các vị Chủ chăn, các Mục tử. Xin ban cho các Vị, ơn soi sáng, ban thêm lòng can đảm để vượt thắng mọi sợ hãi, Người Công giáo Việt Nam đã cầu nguyện,đã liên tục cầu nguyện, đã vâng lời Đức Mẹ để cùng với thế giới thực thi ba mệnh lệnh Fatima và cộng sản tại Đông Âu đã sụp đổ và nước Nga đã trở lại như lời Mẹ phán hứa với ba trẻ khi hiện ra tại Fatima. Cộng sản là công cụ của quỷ dữ, chỉ có cầu nguyện mới chiến thắng được loại quỷ dữ này. Chúng ta đang mừng ngày Chúa Lên Trời và sắp đón nhận Chúa Thánh Thần Hiện xuống. Xin Chúa Thánh Linh, tác động vào lòng mọi người, kể cả những người cộng sản.
Có khi Kinh Thánh dùng những hình ảnh có vẻ nặng nề để ví về Mục Tử không biết ăn nói, thức ra không có hình ảnh nào tả chân thực cho bằng hình ảnh “muối lạt”, “chó câm” khi nói về một lương tâm trơ trơ trước đau khổ cùng cực của Anh Em. Hay là khi nói về một Ngôn sứ mà không báo trước các thảm họa cho Đạo, cho Chiên nhưng im hơi , lặng tiếng hoặc thậm chí đổi chác lợi ích riêng, an thân riêng tư với bạo quyền.
Có sống trong hoàn cảnh của Giáo Hội Việt Nam từ 30 -35 năm qua thì mới thấm thía tại sao Kinh Thánh dùng chữ ” chó câm” , ” đèn tắt” , để chỉ về một loại Đạo mà không giúp ích gì cho dân ,loại Mục tử mà không cảnh báo về sự suy vong của đạo lý , suy tàn của nhân nghĩa , trong xã hội.
Có là chó câm không , khi không nói về sự suy đồi của xã hội đến mức phá thai nhiều nhất trên thế giới theo đầu người.Có là đèn tắt không khi xã hội gian dối đến mức không ai tin vào công lý mà lại ru ngủ lương tâm mình rằng ” không biết ăn nói” , ” không lên tiếng vì an nguy của mình, không lên tiếng vì không liên quan đến mình”.
Cha Phụng quả là khôn khéo và có tấm lòng, nên đã “nén đau” mà áp dụng câu: ” Đánh kẻ chạy đi chứ không ai đánh kẻ chạy lại”!
Thật đau buồn khi phải nhận định như vậy với các “thày” của mình! Thôi thì “biết đứng dậy mà đi còn (đỡ) hơn nằm lì một chỗ”!
với niềm tin tưởng vào các vị chủ chăn, hy vọng các vị chủ chăn hãy làm hết khả năng và lương tâm của mình.
Đứng trên bục giảng, bài viết thì hay, nhưng lời nói và việc làm thi không đi đôi ! Hàng mục tử VN nhìn lại xem đức Bác Ái, các Ngài đã có nghe Lời Chúa đem ra thực hành hay không ? Tình trạng VN băng hoại nhiều mặt hôm nay như vậy vì ai ? Chắc các Ngài cho rằng đã xây được nhà thờ lớn, tổ chức lễ lạc rước sách linh đình là thực thi Lời Chúa rồi đấy chắc ? Hỡi ôi ! Các Ngài vẫn tiếp tục đưa Giáo Hội VN vào giấc ngủ … Xin các Ngài hãy cùng đồng bào vùng dậy đi thôi.
Đọc bản nhận định của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam, nhìn qua thì thấy cũng hay, nhưng không biết có tác dụng gì không. Giống như một lá thư rơi, một tờ truyền đơn quảng cáo trên mạng, ai đọc được thì đọc, xem qua ai muốn nghĩ sao thì nghĩ, muốn bàn luận, khen chê thế nào cũng mặc. Bản nhận định có được gửi cho đối tượng chính là Nhà nước từ Thủ Tướng tại trung ương, đến chính quyền các cấp tại địa phương không? Bản nhận định có được phổ biến cho giáo dân trong nước không ? Giáo dân có được đưa ra thảo luận mổ xẻ góp ý không ? Và sau khi đưa ra bản nhận định rồi, bước kế tiếp sẽ làm gì ? Hay Hội Đồng Giám Mục Việt Nam tự coi hay tự hào là đã dám nói lên một số vấn đề mà mọi người đang quan tâm. Và kể như đã hết nhiệm vụ, hết trách nhiệm ! Hãy chờ xem dư âm của Bản nhận định này, có tác dụng gì không, hay rồi cũng rơi vào quên lãng.
37 năm qua, nước Việt nam ta đang đắm chìm trong bể khổ: lãnh thổ và hải đảo đã và đang bị giặc Tàu xâm-chiếm, dân thì bị giặc Việt cướp nhà, cướp đất, bị tù-đày, tra tấn, đánh-đập tàn-bạo… nhiều giáo xứ bị chiếm đoạt, giáo dân bị bách-hại, bị đánh chết….thế mà mãi tới nay, Ủy ban Công lý mới rặn ra được một bản nhận-định !
Đồng ý với bà con, cô bác là “có còn hơn không”.
Nhưng thực-tế là “có cũng như không” !
Lý do: Những điều trong bản nhận định thì chúng ta đã biết, cả thế-giới dều biết . Bây giờ mới nói tới là muộn-màng và thừa-thải. Chẳng có gì mới lạ và chẳng có gì tích-cực. Lời nói phải đi đôi với việc làm, chứ chỉ nói suông thì ai mà chẳng nói đươc.
Hội Đồng Giám Mục Việt-Nam là đại diện Thiên Chúa tại đất nước Vietnam, có nghĩa là kẻ chăn chiên Chúa tại Vietnam, có trọng-trách bảo vệ con chiên và đất nước Vietnam, chứ sao lại cứ trùm mền, ăn no, ngủ kỹ, “sống chết mặc bay” …..và lại cho ra một cái nhân định lơ-lửng, bàng-quang như thế này ?
Toàn dân, toàn quốc trông mong Hội Đồng GM Vietnam có lấy môt hành động cụ thể đơn giản thôi, thí dụ như chỉ thị cho các Địa phận, Giáo xứ trong nước và khuyến-khích giáo dân hải ngoại: mỗi Thứ Bảy họp nhau tại thánh đường cầu xin Đức Mẹ đoái thương Vietnam. Một viêc làm mà ai cũng biết là bình thường, hợp lý và có sức mạnh phi thường hoán chuyển thời cuộc , mà tại sao các ngài vẫn ung-dung tại vị mà không hề hé môi? Tấm gương can-đảm rạng-rỡ của Thái Hà, Dòng CCT 35 Kỳ Đồng, SG … vẫn còn đó !
Than-ôi !