Nu Vuong Cong Ly

Nhà cầm quyền Trung Quốc đã chặn từ khóa “Egypt”, từ tìm kiếm trên Twitter cũng như các trang web tương tự trong một dấu hiệu cho thấy mối quan tâm trong giới lãnh đạo Đảng Cộng sản về tình hình bất ổn tại Trung Đông có thể khuyến khích các cuộc nổi dậy tương tự cho các cải cách chính trị ở Trung Quốc. Việc kiểm duyệt Internet cũng xảy ra ngày Chuá nhật để xóa gần như tất cả các ý kiến được đăng bên dưới vài hàng tường trình hạn chế về tình trạng bất ổn, chủ yếu là từ Tân Hoa Xã, cơ quan thông tấn của nhà nước, được công bố trên các trang web tin tức của Trung Quốc trong vài ngày qua.

Việc kiểm soát nghiêm nhặt mạng internet chứng tỏ mối quan tâm sâu xa của đảng về mối nguy hại mà internet đang cung cấp cho người dân Trung Quốc một phương tiện thông tin mới và một phương thế tổ chức có thể thách thức quyền lực độc đảng, như đã xảy ra với các chính phủ độc tài khác trong những năm gần đây.

Chính quyền Trung Quốc cũng tăng cường các nỗ lực của họ để kiểm soát Internet sau “cuộc cách mạng màu” tại Liên Bang Xô Viết cũ trong 2003-2005, và các cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ tại Iran vào năm 2009. Họ hoàn toàn đóng cửa việc truy cập Internet ở khu vực Tây Bắc Tân Cương của Trung Quốc vài tháng sau khi cuộc bạo động xảy ra trong năm 2009.

Trung Quốc hiện nay dường như càng thắt chặt hạn chế truyền thông và Internet trong việc chuẩn bị cho kỳ thay đổi lãnh đạo mỗi thập kỷ vào năm tới, khi Chủ tịch Hồ Cẩm Đào và sáu nhà lãnh đạo hàng đầu khác dự kiến sẽ nghỉ hưu từ các chức vụ của họ trong đảng.

Trung Quốc có quan hệ ngoại giao chặt chẽ với Ai Cập và đã bán được cho nước này hàng triệu đô la vũ khí, cũng đã ban hành một cảnh báo cho công dân Trung Quốc tại nước này vào ngày Chuá nhật, kêu gọi dân TQ xem xét lại kế hoạch du lịch của họ hoặc tìm kiếm sự trợ giúp từ chính phủ Trung Quốc tại Ai Cập.

Các phương tiện truyền thông của nhà nước Trung Quốc chỉ cung cấp mức tối thiểu về tình trạng bất ổn ở Ai Cập, bao gồm các con số tử vong được báo cáo, việc cắt Internet và truy cập điện thoại di động, và việc bổ nhiệm một thủ tướng mới bởi Tổng thống Hosni Mubarak. Hầu hết các báo chí, đài truyền hình và các cổng tin tức chỉ thuật lại cách chặt chẽ các mẫu tường trình chính thức của Tân Hoa Xã, mà họ không trưng bày nổi bật, trong khi tránh hẳn các tường trình độc lập hoặc những bình luận.

Một trong những trường hợp ngoại lệ duy nhất là tờ Global Times, một tờ báo nổi tiếng được xuất bản bởi Đảng Cộng sản Trung Quốc, trong đó cho biết trong một bài bình luận bằng tiếng Anh và Trung Quốc vào hôm Chủ nhật, rằng “cuộc cách mạng màu” không thể đạt được dân chủ thực sự.

“Ở phương Tây, dân chủ không chỉ là một hệ thống chính trị, nhưng là một lối sống. Tuy nhiên, một số nền dân chủ đang nổi lên ở châu Á và châu Phi đang bị đánh đổ liên tục từ các đường phố ồn ào. Dân chủ vẫn còn xa vời đối với Tunisia và Ai Cập.. Sự thành công của một nền dân chủ có cơ sở cụ thể trong giáo dục, kinh tế và các vấn đề xã hội, ” bài bình luận tiếp tục, “Như là một khái niệm chung, dân chủ đã được chấp nhận bởi hầu hết mọi người, nhưng khi nói đến hệ thống chính trị, các mô hình phương Tây chỉ là một trong một vài lựa chọn.. Phải mất thời gian và nỗ lực để áp dụng dân chủ cho những quốc gia khác nhau, và làm như vậy mà để không xảy ra những biến động của các cuộc cách mạng. ”

Việc kiểm duyệt Internet, trong khi đó, đã được thực hiện rất chăm chỉ để đảm bảo rằng đội quân 457 triệu người Trung Quốc sử dụng Internet không được đưa ra bất kỳ lời bình luận độc lập nào về các sự kiện tại Ai Cập, hoặc so sánh với Trung Quốc.

Truy tìm trong ngày Chuá nhật từ khóa “Ai Cập” trên chức năng microblog của Trung Quốc như các cổng Web Sina.com và Sohu.com chỉ cho thấy  những thông tin nói rằng các kết quả hoặc là không thể tìm thấy được, hoặc không thể hiển thị được. ”Theo pháp luật liên quan, quy định và chính sách, các kết quả tìm kiếm có thể không được hiển thị”, đó là các phản hồi trên website microblogging của Sina.com, Sina Weibo.

Twitter, Facebook và các mạng xã hội khác cũng như các trang web nước ngoài đều bị chặn tại Trung Quốc, và sự kiểm duyệt Internet thường xuyên ngăn chặn truy cập đến các trang web khác mà họ cho là có tính nhạy cảm chính trị hay bất hợp pháp theo luật pháp Trung Quốc. Nhưng các dịch vụ microblogging tại Trung Quốc đang nhanh chóng trở thành một nguồn thay thế thông tin phổ biến, với số lượng người dùng đăng ký ước tính lên đến 75 triệu trong năm 2010, tăng từ 8 triệu trong năm 2009, theo một báo cáo gần đây của công ty nghiên cứu thị trường Analysys International.

Tin tức từ các cổng thông tin chủ yếu là bị mắc chẹt vào việc lặp lại các báo cáo của Tân Hoa Xã, có ít nhất 53 lượt xuất bản trong một ngày Chúa  nhật mà chỉ nói rằng Tổng thống Mubarak đã bổ nhiệm một thủ tướng mới, và bao gồm một tiểu sử ngắn gọn về việc bổ nhiệm mới, nhưng hoàn toàn  không đề cập đến tình trạng bất ổn này.

Trang web Hoa ngữ của tờ Global Times là một trong số rất ít những xuất bản có một số báo cáo tóm tắt từ các nguồn khác, ví dụ nói rằng Israel đã tăng cường an ninh trên biên giới của mình, và rằng ông Mubarak của hai con trai đã đến nước Anh.

Tuy nhiên, hầu như tất cả những báo cáo không có một ý kiến nào ở phía dưới, đó là điều không bình thường đối với các tin tức quan trọng trên thế giới, trừ khi sự kiểm duyệt đã loại bỏ ý kiến vì chúng được coi là quá nhạy cảm chính trị.

Chính quyền Trung Quốc dường như đang ngày càng lo ngại về sự lây lan của tường trình tin tức trái phép và các bình luận thông qua các trang web microblogging và những phương tiện khác, đặc biệt là những người thuộc thẩm quyền của địa phương, chứ không phải chính quyền quốc gia.

Trong tháng Mười Một, các chuyên gia tuyên truyền của Trung Quốc đã phát động một chiến dịch sáu tháng chống lại “tin tức giả mạo,” theo một tường trình hôm thứ Sáu do Vụ Báo chí và Ấn phẩm xuất bản của Tổng cục Báo chí và Xuất bản. Báo cáo này trích dẫn Zhai Huisheng, quan chức truyền thông cao cấp phụ trách việc đào tạo các nhà báo, nói rằng chiến dịch này bao gồm sự tham gia của các đội ngũ các viên chức truyền thông tổ chức hội nghị với các nhà báo ở cấp tỉnh, quận, thành phố.

Trong một ví dụ khác của việc thắt chặt, các phương tiện truyền thông nhà nước đã tường thuật trong tháng này, rằng cảnh sát địa phương đã cấm sao chụp các tài liệu nhạy cảm chính trị trong khuôn viên của trường Đại học Bắc Kinh.

“Các tài liệu thể hiện sự thù ghét đối với Đảng, Nhà nước hoặc các vấn đề chính trị xã hội bị cấm,” đó là lệnh của cảnh sát địa phương dán cho mỗi phòng photocopy của 29 phòng trong khuôn viên trường đại học, theo tường thuật  của Global Times.

“Không được sao chụp. Gọi cảnh sát ngay khi thấy [các tài liệu].”

Phạm Hương Sơn lược thuật

(Nguồn Tổng hợp: WSJ, Forbes, LAT, CNN…)